Thuishaven » Lichten en dagmerken

Lichten en dagmerken

Herken het boottype via optische tekens

Aan de hand van de lichten en dagmerken op een boot kan je zien wat voor type boot het is, dit is belangrijk om te bepalen wie voorrang heeft. De bootverlichting is dus niet bedoeld om zelf beter te kunnen zien. Overdag maken boten gebruik van onverlichte dagmerken, maar bij slecht zicht moet ook de verlichting worden gevoerd.

Lid worden van vaarbewijs filmpjes

Standaard basisverlichting

Verlichting moet na zonsondergang, maar ook overdag bij slecht weer worden gevoerd. Motorboten en zeilboten en kleine en grote schepen voeren allemaal specifieke verlichting, aan de hand van deze verlichting kan je zien met welk type schip je te maken hebt. Er wordt gebruik gemaakt van boordlichten, heklichten, toplichten en allerlei kleuren aan combinaties van aanvullende verlichting.

Boordverlichting

Het boordlicht is aan stuurboord groen en aan bakboord rood, beiden zijn zichtbaar onder een hoek van 112,5 graden. Toplichten en heklichten zijn wit van kleur. Het toplicht schijnt naar voren onder een hoek van 225 graden en heklicht schijnt naar achteren onder een hoek van 135 graden. Je kan het toplicht en het heklicht nooit gelijktijdig zien.

Als je een schip recht van voren ziet, zal je dus de beide boordlichten en het toplicht zien. Zie je een schip van opzij, zal je één boordlicht en het toplicht zien. Als je een schip recht van achteren ziet, zie je alleen het heklicht. Het is makkelijk om de verlichting van vaarwegmarkering en navigatielichten uit elkaar te houden, want vaarwegmarkering heeft verlichting die aan en uit gaat en navigatieverlichting is altijd aan.

Een zeilboot heeft geen toplicht, maar zodra de zeilboot (ook) op motor vaart dan telt hij als een motorboot en moet hij ook een toplicht voeren.

Ezelsbruggetje: GRAS

Als je het lastig vindt om te onthouden welke kleur boordverlichting waar zit, dan kan je het volgende ezelsbruggetje gebruiken. Onthoud het woord GRAS en gras is groen. GRAS staat dan voor Groene Rechts Aan Stuurboord.

Aan de lichten en dagmerken herken je het type boot

Grote boten, sleepboten, gekoppelde samenstellen, vissersschepen, duwcombinaties, pontjes, geankerde schepen, schepen met gevaarlijke stoffen, (beperkt) manoeuvreerbare schepen, allemaal hebben ze een unieke combinatie van aanvullende lichten. Aan de hand van de combinatie van lichten kan je zien wat voor type boot het is. Deze moet je allemaal kennen voor je Vaarbewijs 1 Examen.

vaarbewijs veerpont
Vrijvarende veerpont – Foto: Rens Groenendijk

Zeilboot

Deze toont geen toplicht (tenzij het ook op de motor vaart, daarom hebben zeilboten meestal wel een toplicht). Als een zeilboot overdag op de motor vaart dan is het dagmerk een zwarte kegel met de punt naar beneden. Het groen en rode licht mag verenigd zijn in één lamp voorop de boeg. En het mag ook een driekleurenlicht voeren (rood, groen en een heklicht) in de top van de mast. Grote zeilboten tonen in de top een groen en rood rondomschijnend licht. Een zeilschip kleiner dan 7 meter mag één rondomschijnend licht in de top van de mast voeren.

Motorboot

Hebben de standaard boordverlichting. Grote motorboten mogen een tweede toplicht voeren, maar die moet dan hoger staan dan het eerste. Zo is makkelijker te zien welke kant het schip op vaart. Kleine motorboten mogen ook het rode en groene boordlicht samenvoegen tot één lamp. Of je mag het boeglicht en heklicht samenvoegen tot één rondomschijnend licht. Op motorboten die kleiner zijn dan 7 meter (en minder hard kunnen dan 13 km/h) is één rondomschijnend wit licht voldoende.

Snelle schepen

Tonen naast de standaard verlichting twee gele snel knipperende lichten.

Veerpont

Een veerpont is te herkennen aan een groen en wit rondomschijnend toplicht. Als de veerpont vrijvarend is toont hij ook de standaard boordlichten en als de veerpont niet vrijvarend is niet.

Visserschip

Een visserschip is net als een veerpont te herkennen aan een groen en wit rondomschijnend toplicht. Deze twee scheepstypes zijn in het donker dus niet van elkaar te onderscheiden. Nou ja, misschien alleen via de geur…

Sleepboot

Naast de standaard verlichting een tweede toplicht boven het eerste toplicht. En het heklicht is geel in plaats van wit. De boten die gesleept worden tonen een wit rondomschijnend licht en het laatste gesleepte schip heeft een wit heklicht. Het dagmerk van een sleepboot is een wit-zwart-geel-zwart-wit gestreepte cilinder. Als er meerdere sleepboten aan het slepen zijn dan slepen die vaak in een hoek (niet in de kiellinie heet dat). In dat geval tonen de sleepboten drie toplichten bovenelkaar.

Duwboot

Op de voorste duwbak die door de duwboot geduwd wordt staan drie toplichten in de vorm van een gelijkbenige driehoek. De duwboot zelf heeft drie heklichten die horizontaal staan. De bakken die geduwd worden hebben aan de buitenkanten de rode en groene verlichting.

Gekoppeld samenstel

Dit zijn twee schepen naast elkaar. Deze tonen beiden de basisverlichting, behalve dat ze het groene of rode boordlicht aan de binnenkant uit hebben.

Beperk- of Onmanoeuvreerbare schepen

Dit zijn helemaal drijvende kerstbomen. Een schip dat beperkt manoeuvreerbaar is, omdat het bijvoorbeeld bezig is met werkzaamheden dan bestaat het toplicht uit 3 rondomschijnende lichten: rood, wit en weer rood. Als er aan de zijkant 2 rondomschijnende rode lichten worden getoond dan mag je aan die kant niet langsvaren en als er 2 rondomschijnende groene lichten worden getoond mag je er wel langs. Overdag zijn de dagmerken combinaties van zwarte ruiten en zwarte bollen.

Indien een schip totaal onmanoeuvreerbaar is, dan tonen 2 rode rondomschijnende lichten boven elkaar.

Je hebt ook nog werktuigen, dat zijn schepen die vrijwel stilliggen en bijvoorbeeld aan het baggeren zijn. Aan de kant waar het schip 2 groene lampen toont (of 2 groene ruiten overdag) mag je langsvaren en aan de kant waar 1 rode lamp (of 1 rode bol of bord overdag) niet. Als het werktuig een rood-wit bord toont, dan mag je er langsvaren, maar je mag geen hinderlijke waterbewegingen veroorzaken.

Ankerlichten

Overdag toon je een zwarte ankerbol als dagmerk en ‘s nachts als kleine boot een rondomschijnend wit licht en als grote boot twee rondomschijnende, waarbij het licht aan de kant van het anker hoger staat.

Gevaarlijke stoffen

Schepen die gevaarlijke stoffen vervoeren zijn te herkennen aan 1, 2 of 3 blauwe lampen bovenelkaar (of blauwe kegels overdag). Hoe meer lampen hoe gevaarlijker de lading. Blijf er zo ver mogelijk vandaan en hou bij het afmeren een afstand van minimaal 10 meter (bij 1 kegel/lamp), 50 meter (bij 2) en 100 meter (bij 3).

Duikers

Een boot die duikers onder water heeft toont een wit-blauw bord. Hou hier extra veel afstand, omdat de duikers zich vanaf enige afstand van het moederschip kunnen bevinden.

Examenvragen over verlichting

Op je vaarbewijs examen worden er vragen gesteld, waarbij je alleen de verlichting op een zwarte achtergrond ziet en je dan moet zeggen om wat voor type boot het gaat en of je de boot van stuurboord of van bakboord ziet.

Oefenvragen: Lichten en dagmerken

In dit filmpje staan oefenvragen over lichten en dagmerken op boten die horen bij bovenstaande theorie.

Lid worden van vaarbewijs filmpjes

Meer lezen?

Veel gestelde vragen

Wat is een boordlicht?

Met behulp van boordlichten kan je bepalen naar welke kant van een schip je kijkt. Het boordlicht is aan stuurboord groen en aan bakboord rood, beiden zijn zichtbaar onder een hoek van 112,5 graden.

Wat is een toplicht?

Een toplicht is een naar voren schijnend wit licht op een boot.

Wat is een heklicht?

Een heklicht is een naar achteren schijnend wit licht op een boot.

Waarom heeft een zeilboot een toplicht?

Een toplicht is alleen voor motorboten verplicht. Maar als een zeilboot (ook) op motor vaart telt hij als een motorboot en is een toplicht verplicht.

Wat is een ankerlicht?

Een ankerlicht is een rondomschijnend wit licht ten teken dat een schip voor anker ligt.

Wanneer moet een boot zijn verlichting aan hebben?

De navigatieverlichting moet aan tussen zonsondergang en zonsopgang en bij slecht zicht overdag.